از مدت‌ها پیش صاحب نظران و مسئولا‌ن قضایی كشور بر استفاده از روش‌های علمی‌به واسطه فن‌آوری‌های نوین تأكید داشته‌اند.استفاده از اطلا‌عات رایانه‌ای به گونه است كه حتی با چینش اطلا‌عات به واسطه یك نرم‌افزار در كنار هم و بدون دخل و تصرف‌های اساسی نتایج غیرقابل باوری برای دستگاه‌های قضایی تمامی‌كشور‌ها حاصل می‌شود. نتایجی كه می‌تواند اثرات غیرقابل انكار و قابل توجهی در زمینه‌های كشف جرم، پیشگیری از آن و ...در بر داشته باشد. . .

به همین دلیل بررسی، تحقیق، سرمایه‌گذاری و آموزش پیرامون استفاده از فن‌آوری‌های روز كه زیر سایه پیشرفت علم و خلا‌قیت بشر به وجود آمده، نباید صرف هزینه تلقی شود كه اختصاص اعتبار و اهمیت درخور به این امر می‌تواند در پیشگیری از جرایم بسیاری دستگاه قضایی و درنهایت جامعه را یاری دهد.

در متن زیر روشی تحلیلی با عنوان _\"نقشه برداری جرم\" شامل تاریخچه، پیدایش این روش، تحلیل و نیز تجسم عینی جرایم، مراحل ایجاد نقشه جرم و مشكلا‌ت احتمالی در تهیه نقشه جرم از نظر شما خواننده گرامی‌ می‌گذرد.نقشه‌برداری از جرم یك روش تحلیلی برای بررسی و پیش‌بینی جرایم است كه با وجود پیشینه نسبتاً طولا‌نی، با توسعه سامانه‌های نمایگان جغرافیایی از جمله نرم افزار سامانه اطلا‌عات جغرافیایی، اساساً متحول شده است.

نقشه برداری جرم یك روش علمی ‌است كه در آن با استفاده از ثبت رویداد جنایات و جرایم كیفری از جمله قتل‌های زنجیره‌ای، تجاوز به عنف، آتش افروزی و سرقت می‌توان محتمل‌ترین محل رویداد جرایم را مشخص كرد و احتمال حضور مجرمان در نقاط مختلف شهر یا منطقه را تعیین نمود. اساس این روش ارتباط دادن بین محل جغرافیایی جرایم، نحوه رویداد و ویژگی‌های جرایم زنجیره‌ای و چگونگی انتخاب قربانیان و محل جنایت است. اطلا‌عات تكمیلی با استفاده از گزارش‌های پلیس، گشتی‌ها، پزشكی قانونی و تحقیقات محلی، داده‌های مرتبط با وسایل نقلیه و پایگاه داده‌های مجرمان و مظنونان افزوده می‌شود ودر نهایت كانون‌ها‌ی حساس و _جرم خیز مشخص می‌گردد. این سامانه كمك شایانی برای افزایش كارآیی تحقیقات پلیس و پیشگیری از جرم است. البته این سامانه معماهای پلیسی را حل نمی‌كند؛ بلكه روشی را برای ساماندهی حجم عظیمی‌ از اطلا‌عات كه معمولا‌ً در این گونه پرونده‌ها بدست می‌آورند، فراهم می‌نماید. نقشه‌های جرم در واقع سرنخ‌هایی هستند كه اگر به خوبی تحلیل و پیگیری شوند به یافتن مجرمان و كشف این معماها كمك خواهند كرد.

بنابر اطلا‌عات موجود نقشه‌برداری جرم به طور گسترده اولین بار در اوایل قرن نوزدهم شروع شد. آن هنگام برای نخستین بار تلا‌ش شد كه الگوی محلی جرایم را به تصویر بكشند. این كار ابتدا با الصاق سوزن‌هایی كه سرهای رنگی داشتند روی نقشه‌های جغرافیایی شهر آغاز شد. در طی 60 سال بعد پیشرفت‌های خوبی در این زمینه حاصل شد، به طوری كه نقشه‌های منطقه‌ای و ناحیه‌ای از جرایم فراهم شده بود. رفته رفته شاخص‌های تحلیلی برای بررسی جرم شكل گرفت.از جمله نسبت دزدی‌ها به جمعیت آن ناحیه یا نسبت دزدی‌ها به اماكن منطقه كه می‌توانست مبنای مقایسه باشد. در دهه‌های هشتادو نود قرن بیستم طرح‌های \"پیشگیری از جرم با طراحی محیط\" یا \" جرم شناسی محیطی\" مطرح شد كه در هر دو عامل \" مكان\" مورد توجه قرار گرفته است. در این طرح ریزترین اطلا‌عات محلی از جمله كوچه‌ها، باغ‌ها، فضاهای سبز، اماكن عمومی، ‌مغازه‌ها، اماكن تجاری، آسانسورها و .. ثبت می‌شد.

سپس رویداد حوادث در نقشه پیاده شده و تحلیلگر به بررسی ارتباطات احتمالی بین داده‌ها می‌پرداخت. در جرم شناسی محیطی هم بررسی روابط میان مجرم، قربانی جرم و محل وقوع آن مورد ارزیابی قرار می‌گرفت. در اواخر دهه نود و اوایل قرن بیستم نقشه جدیدی عرضه شد كه امكان این گونه علا‌مت‌گذاری‌ها را روی نقشه فراهم و روند جرم را تحلیل می‌كرد. اوج بلندای این وادی ارائه سامانه‌های پیشگویی جرم خواهد بود كه بسیار هیجان انگیز و تحول برانگیز خواهد بود.

تحلیل جرم:

در نقشه‌برداری جرم، عملكرد مجرمانه از سه دیدگاه مورد ارزیابی قرار می‌گیرد:

الف) تحلیل شیوه یا الگوی جرم: رویداد جرایم از نظر مكان، زمان و نحوه شكل‌گیری همیشه هم تصادفی نیست؛ بلكه اغلب تا حدی به ساختار و ویژگی‌های محل جرم بستگی دارد. جرایم معمولا‌ً در اماكنی روی می‌دهد كه مجرمان بتوانند با توجه به مزایا و معایب و خطرات موجود قربانیان مناسبی پیدا كرده یا به اهداف ارزشمندی دست یابند . بررسی الگوی جغرافیایی، توالی زمانی و ارتباط جرم با حوادث قبلی و مقایسه داده‌های حاصله با پایگاه داده‌های مجرمان سابقه‌دار و افراد مظنون، شناسایی عاملا‌ن عمل مجرمانه یا جنایت رخداده را آسان‌تر می‌كند.

ب) تحلیل موضوع: با استفاده از نقشه‌برداری جرم می‌توان بر محور حل مسئله، مسائل اجتماعی و زمینه‌های جرم را بررسی كرده و نتیجه روش‌های اعمال شده را ارزیابی كرد. مثلا‌ً افسران پلیس می‌توانند نتیجه اقدامات تأمینی خود را با استفاده از تحلیل \" پیش آزمون پس آزمون\" به صورت آماری سنجیده و تغییرات الگوی جرم را تحلیل كنند.

ج) تحلیل عملیات: با استفاده از نقشه‌های جرم می‌توان با توجه به حجم كاری و حساسیت جرم‌خیزی هر ناحیه، در سازماندهی كاركنان، تعیین حوزه‌های استحفاظی و تنظیم برنامه‌های استراتژیك منطقه‌ای عملكرد بهتری داشت و تدابیر امنیتی، قوانین ساخت و ساز و طرح‌های شهری را بهتر شكل داد و برای برخی از مراكز عمومی‌(مراكز آموزشی، سازمان‌ها‌ی عمومی، پلیس، دادگاه‌ها و كارگزینی‌ها) پایگاه‌های داده‌های مشترك ایجاد نمود. با استفاده از این نقشه‌ها حتی می‌توان اماكن تردد مجرمان را با توجه به نقاط حساس كنترل كرد و در هنگام مناسب اخطارهای پیشگیری از وقوع جرم را داد و بالا‌خره این‌كه استفاده از محاسبات پیچیده آماری می‌تواند از داده‌های خام نتایج _حیرت آوری به دست دهد. مثلا‌ً نقاط احتمالی مخفی شدن مجرمان و حتی فاصله احتمالی تا این افراد را به ما نشان دهد.

نقشه جرم:

یكی از ضررهای نقشه جرم ساختن نقشه‌هایی است كه به استفاده از تصاویر مشهود و نقاط مرجع عینی، به درك دورنما و ماهیت جرم و ویژگی مجرمان یك منطقه كمك كند. این چنین نقشه‌ای برای مسئولا‌ن، فرماندهان، كاركنان قضایی و انتظامی‌و حتی شهروندان بسیار قابل فهم است و به مصداق ضرب المثل \" یك تصویر ارزش هزاران كلمه را دارد\" یا به قول خودمان« شنیدن كی بود مانند دیدن» بسیار نزدیك است.استفاده از نقشه‌های دیجیتال ونمادها و رنگ‌های گویا در نقشه‌های واقعی شهر درك جدیدی از ارتباط جرم، مجرم و قربانی و اهداف جرم و نیز شاخص‌های زمانی ومكانی آن ایجاد می‌كند كه قبلا‌ً به سختی با اعداد و ارقام در اذهان نقش می‌بست. نكته جالب توجه این‌كه با استفاده از این سامانه می‌توان صحنه جرم و جنایات را به طور ملموس و دقیق از نظر ارتباطات زمانی و مكانی بازسازی كرده و قضاوت را آسان‌تر نمود.

مراحل ایجاد نقشه جرم:

1_ آموزش كاركنان یك نكته كلیدی است؛ چرا كه باید مطمئن باشیم این سامانه در صورت راه‌اندازی كیفیت بالا‌یی را ارائه می‌دهد و جوابگوی نیازهای فوریتی و معمول مسئولا‌ن عملیاتی خواهد بود.

2_ ایجاد یك‌سری مجموعه‌های اطلا‌عاتی از داده‌های مرتبط با نقاط، خطوط، نواحی، محله‌ها، خیابان‌ها، كوه‌ها، كوچه‌ها، دریاچه‌ها، مسیل‌های آب، فضاهای سبز و باغ‌ها، اماكن تجاری و عمومی، ‌مراكز آموزشی و ... در واقع نقطه شروع اصلی برای تهیه نقشه جرم است.

3_ مشخص كردن میزان دسترسی افراد حقیقی و حقوقی به داده‌های مربوط به جرایم_ ( از جمله مجرمان، حوادث و جرایم، جنایات، قربانیان، اطلا‌عات منطقه جرم و ...) با مشورت مسئولا‌ن قضایی و در ارتباط با سامانه اطلا‌عات قضایی مرحله مهم بعدی است.

4_ می‌توان داده‌های تصویری شامل بررسی گلوله ها، تصویر صحنه حادثه و مانند اینها را به اماكن جغرافیایی جرم لینك كرد تا افراد با توجه به اطلا‌عات از آن استفاده كنند.

5_ تكمیل نقشه جرم و تغییرات دائمی ‌آن باید با استفاده از نمادهای مناسب مرحله پایانی و ادامه دار نقشه‌برداری جرم انجام شود.

مشكلا‌ت احتمالی در تهیه نقشه جرم:

ناكافی بودن كاركنان مورد نیاز یا آموزش ناكافی آنها، كمبود اعتبارات، عدم وجود سامانه‌های رایانه‌ای با كیفیت مورد نیاز و عدم توجه مناسب مسئولا‌ن سازمانی می‌تواند از موانع احتمالی پیش رو برای نقشه‌برداری جرم باشد كه می‌توان با تدبیر مناسب از آنها پیشگیری كرد.

   »  "سوء تفاهم"
   »  تقسیط جزای نقدی
   »  "دو مكالمه"
   »  اثبات زوجیت
   »  چرا در زندگی احساس شادی نمی کنید؟
   »  " آوینا "
   »  كنترل پیامك و ایمیل در نگاه قانون
   »  "دزد (قسمت آخر)"
   »  اخذ آخرین دفاع از متهم حق یا تكلیف
   »  "دزد (قسمت سوم)"
   »  "اسب"
   »  فقه و عقل ( قسمت دوم )
   »  "دزد (قسمت دوم)"
   »  " فقه و عقل " ( قسمت اول )
   »  "دزد (قسمت اول)"